Nowy briefing przygotowany przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego pod auspicjami CEE Bankwatch, REScoop.eu oraz Environmental Justice Network Ireland rzuca światło na to, jak państwa UE angażują interesariuszy w przygotowanie krajowych i regionalnych planów partnerstwa na lata 2028–2034. Analiza obejmująca 17 państw członkowskich pokazuje, że proces ten w większości krajów wciąż pozostaje mało transparentny i ograniczony pod względem udziału społeczeństwa obywatelskiego.
Z raportu, w którego przygotowaniu uczestniczyła Polska Zielona Sieć, wynika że tylko 5 z 17 badanych państw powołało formalne grupy robocze z udziałem różnych interesariuszy. W wielu przypadkach konsultacje są spóźnione, fragmentaryczne lub mają charakter wyłącznie formalny.
Na tym tle pozytywnie wyróżniają się Polska i Estonia, gdzie proces przygotowania planów obejmuje szersze konsultacje i stopniowe włączanie interesariuszy w wypracowywanie priorytetów. Jednocześnie w wielu krajach – w tym m.in. w Europie Południowej i Środkowo-Wschodniej – brakuje przejrzystych harmonogramów, otwartych konsultacji oraz jasnych mechanizmów uwzględniania zgłaszanych uwag.
Autorzy raportu podkreślają, że wczesne i realne włączenie samorządów, organizacji społecznych, partnerów społecznych i obywateli jest kluczowe dla skutecznego wykorzystania środków unijnych. Silne wdrożenie zasady partnerstwa może przełożyć się na lepsze dopasowanie inwestycji do lokalnych potrzeb oraz większe społeczne poparcie dla transformacji energetycznej i gospodarczej.
W kontekście trwających negocjacji budżetu UE na lata 2028–2034, organizacje apelują o pilne rozpoczęcie szerokich, przejrzystych konsultacji we wszystkich państwach członkowskich.