Wielkopolska Wschodnia wchodzi w kluczowy etap swojej historii gospodarczej. Kończąc wydobycie węgla brunatnego, region zyskuje możliwość zaprojektowania zupełnie nowego modelu wzrostu, opartego na czystej energii, nowoczesnym przemyśle oraz dostępie do środków unijnych na sprawiedliwą transformację. Osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2040 roku wymaga szybkiego, ale dobrze zaplanowanego rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz przyspieszenia zielonej elektryfikacji systemów ciepłowniczych. Region dysponuje wyjątkowo korzystnymi warunkami: dużą powierzchnią terenów pod inwestycje OZE, rozbudowaną infrastrukturą energetyczną oraz rosnącym popytem ze strony przemysłu na tanie, zielone moce.

 

Poniżej przedstawiamy wnioski z raportu Instytutu Energetyki Odnawialnej, który powstał na zlecenie Polskiej Zielonej Sieci.

 

Kliknij i przeczytaj 

 

Główne wnioski z raportu 

  • Wielkopolska Wschodnia ma wyjątkowo korzystne warunki do rozwoju OZE, dzięki dużym zasobom gruntów rolnych, niskiej gęstości zabudowy oraz znacznym obszarom poprzemysłowym i pogórniczym, które mogą zostać szybko i efektywnie zaadaptowane do nowych funkcji energetycznych.
  • Region dysponuje największym w Polsce potencjałem fotowoltaicznym, ocenianym przez Joint Research Centre (Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej) na nawet 31 GW mocy, w tym 3 GW na terenach pogórniczych – to potężny zasób, który może stać się podstawą taniej i lokalnej produkcji energii oraz przewagą konkurencyjną regionu.
  • Rozbudowana, odziedziczona po erze węgla brunatnego infrastruktura energetyczna (linie przesyłowe, stacje, połączenia) stanowi ogromny atut, pozwalający szybko przyłączać duże projekty OZE i rozwijać m.in. energetykę rozproszoną oraz obywatelską bez kosztownych i czasochłonnych modernizacji sieci.
  • Transformacja ciepłownictwa poprzez jego zieloną elektryfikację jest dla regionu zarówno wyzwaniem, jak i szansą – umożliwi redukcję emisji CO₂, zwiększy elastyczność systemu energetycznego opartego na OZE i ustabilizuje koszty dla odbiorców. Integracja sektorów energii elektrycznej oraz ciepłowniczego pozwoli pochłaniać nadwyżki energii i będzie przeciwdziałać zjawisku “curtailment”, czyli ograniczeniu pracy źródeł odnawialnych, pomimo ich gotowości do produkcji, z powodu czasowych nadwyżek energii w systemie.
  • Ciepłownie mogą stać się liderami transformacji, pełniąc funkcję elastycznych odbiorców energii oraz integrując z systemem lokalną energię odnawialną (własną oraz w ramach umów PPA), co jest korzystne ekonomicznie i technologicznie uzasadnione.
  • Rozwój odnawialnych źródeł energii i zielonego ciepła wymaga aktywnej roli gmin, w szczególności poprzez wyznaczanie obszarów przyspieszonego rozwoju OZE (OPRO) — zwłaszcza na terenach pogórniczych i przemysłowych, które najlepiej nadają się do lokalizacji elektrowni wiatrowych i dużych farm PV.
  • Przyspieszenie procesów planistycznych (plany ogólne, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego) stanie się kluczowym elementem przyciągania inwestorów, efektywnego wykorzystania środków zewnętrznych i tworzenia nowych miejsc pracy w sektorach powiązanych z transformacją energetyczną.
  • Transformacja energetyczna tworzy nowe możliwości rozwoju lokalnych kompetencji, dlatego region powinien konsekwentnie wzmacniać edukację techniczną w szkołach średnich i uczelniach zawodowych, budując kadry dla branż takich jak OZE, energetyka, automatyka czy przemysł niskoemisyjny.
  • Doświadczenia zdobyte przy tworzeniu Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji Wielkopolski Wschodniej oraz wdrażaniu Funduszu Sprawiedliwej Transformacji stanowią solidną podstawę do dalszych korekt i udoskonaleń, dzięki czemu region może lepiej ukierunkowywać kolejne działania i zwiększać skuteczność wykorzystywania dostępnych instrumentów wsparcia.
  • Wciąż istnieje znaczący, niewykorzystany potencjał infrastrukturalny i przestrzenny, który może zostać przeznaczony pod nowoczesny przemysł i projekty energetyczne, szczególnie w kontekście planowanego Decarbonisation Accelerator Act.
  • Dalszy rozwój zielonej energii otwiera drogę do przyciągania inwestycji przemysłowych, dla których dostęp do taniej i czystej energii jest jednym z kluczowych czynników lokalizacyjnych – to duża szansa na tworzenie nowych sektorów gospodarki regionalnej.
  • Wykorzystanie środków FST oraz przyszłych instrumentów unijnych pozwoli na budowę trwałej przewagi konkurencyjnej regionu, przyspieszy dekarbonizację i wzmocni pozycję Wielkopolski Wschodniej jako lidera sprawiedliwej transformacji w Polsce i w Europie.
  • Transformacja energetyczna w regionie jest realną drogą do poprawy jakości życia mieszkańców, tworzenia nowych miejsc pracy oraz budowy nowoczesnego, zrównoważonego systemu gospodarczego opartego na lokalnych zasobach i innowacjach. Należy przy tym pamiętać, że transformacja sama z siebie nie jest cudowną machiną przemian. Dlatego należy zadbać o to, żeby była sprawiedliwa i nie zostawiała za burtą całych klas społecznych, pozbawionych owoców wzrostu. Zarządzający transformacją powinni pilnie wsłuchiwać się w głos mieszkańców regionu i działać w ich interesie.

 

 

Kliknij i przeczytaj