Praca, edukacja, sprawny transport i wiarygodna wizja przyszłości – tego oczekują młodzi z regionów odchodzących od węgla, którzy wzięli udział w badaniu zleconym przez Polską Zieloną Sieć. O jego wynikach pisze WP.pl. Jak podkreśla Joanna Furmaga, prezeska PZS, transformacja musi odpowiedzieć na pytanie, czy młodzi będą chcieli zostać w tych regionach lub wrócić do nich po studiach.
Link do artykułu: Co po węglu? Młodzież z regionów odchodzących od węgla oczekuje pracy i stabilności – raport Polskiej Zielonej Sieci
Wiedzą o końcu węgla, mniej o tym, co dalej
Raport „Sprawiedliwa transformacja oczami młodych. Przykład Wielkopolski Wschodniej i Bełchatowa” opracowali dr Justyna Orłowska i Miłosz Zarzycki. Od maja do lipca 2026 roku przeprowadzili wywiady pogłębione z kilkudziesięcioma osobami w wieku 18–23 lat. Badani niewiele wiedzą o planowanych inwestycjach, dostępnym wsparciu i możliwościach przekwalifikowania. Informacje często docierają do nich pocztą pantoflową. Rzadko przypominają sobie zajęcia szkolne czy lokalne działania wyjaśniające, na czym ma polegać transformacja.
Akceptacja zmian ma warunki
Wśród uczestników badania dominuje warunkowa akceptacja odejścia od węgla. Dostrzegają wyczerpywanie się złóż i szkody środowiskowe, ale obawiają się utraty pracy, osłabienia lokalnej gospodarki i odpływu mieszkańców. W Koninie częściej mówią o skutkach już zachodzących zmian i doświadczeniach rodzin górniczych. W Bełchatowie przeważa niepokój o przyszłość po zakończeniu wydobycia. Jak podkreśla Mateusz Kowalik, dyrektor Programu Sprawiedliwa Transformacja w PZS, zmiana wymaga przejrzystego planowania alternatyw gospodarczych oraz udziału mieszkańców w decyzjach.
Młodzi cenią rodzinne strony za bezpieczeństwo, spokojniejsze tempo życia i bliskość najbliższych. Mimo tego większość badanych planuje karierę poza regionem. Wyjazd traktują jako racjonalną decyzję związaną ze studiami i pracą. Nie musi być jednak ostateczny. Część rozmówców rozważyłaby powrót, gdyby poprawiły się perspektywy zawodowe i oferta spędzania wolnego czasu.
Młodzi powinni współdecydować
Autorzy raportu proponują młodzieżowe rady, panele poświęcone transformacji, warsztaty projektowania przyszłości regionu oraz konsultowanie inwestycji finansowanych z Funduszy Europejskich. Młodzi powinni móc zgłaszać potrzeby i oceniać rozwiązania, które będą kształtować ich życie.
„Włodarze regionów odchodzących od węgla powinni wziąć głos młodych pod uwagę przy planowaniu inwestycji” – podkreśla Alina Pogoda, specjalistka ds. sprawiedliwej transformacji w Polskiej Zielonej Sieci.
30 lat dla ludzi i przyrody
Polska Zielona Sieć od 30 lat działa na rzecz ludzi i środowiska. Zlecone przez nas badanie pokazuje, dlaczego ochrona klimatu musi iść w parze z troską o przyszłość lokalnych społeczności. Dlatego zabiegamy o transformację, która daje mieszkańcom czas na przygotowanie się do zmian oraz realne możliwości rozwoju. Po trzech dekadach działania pozostajemy po stronie ludzi i przyrody – także tych młodych, którzy chcą w rodzinnych regionach uczyć się, pracować i zakładać rodziny.
Projekt sfinansowany przez Fundację PKO Banku Polskiego
