Zawieszenie procesu akceptacji KPO to fatalna sytuacja dla Polski

Scales of justice with judge gavel on tableWalka ze zmianami klimatu jest polską racją stanu. Polski rząd musi uczynić wszystko, żeby uruchomić środki z KPO na zieloną transformację.

Zielona transformacja, by się udała, musi być prowadzona w sposób sprawiedliwy, transparentny i inkluzywny, z udziałem społeczeństwa. Takie warunki jest w stanie zapewnić tylko państwo demokratyczne i praworządne. Dlatego Polska musi podjąć wszelkie konieczne działania, by je zapewniać.

Udział społeczeństwa w walce ze zmianami klimatu jest potrzebny na każdym etapie, od lokalnego, przez krajowy do unijnego. KE musi ujawnić aktualną wersję KPO. Bez tego nie można stwierdzić, na ile zasadnicze uwagi do KPO dotyczące realizacji celów klimatycznych, zgłaszane przez społeczeństwo obywatelskie, zostały uwzględnione.

Szansa, nie zagrożenie – przedsiębiorca a Zielony Ład

EuEuropean flags in front of the Berlaymont building, headquarters of the European commission in Brussels.ropa zmierza do neutralności klimatycznej, co wpływa na całą gospodarkę. I chociaż zapowiadane zmiany kojarzą się przedsiębiorcą ze wzrostem cen, czy utrudnieniem życia, to mogą być przede wszystkim ogromną szansą na jakościowy i technologiczny skok dla inteligentnie prowadzonej firmy.

Przed przedsiębiorcą stoją nowe, strategiczne wyzwania, którym będzie musiał sprostać. Ich źródłem jest nowa strategia Unii Europejskiej – Europejski Zielony Ład (EZŁ). Jego  zadaniem jest uczynić nasz kontynent neutralnym klimatycznie do 2050 roku. Oznacza to  przestawienie energetyki (w tym ciepłownictwa) z paliw kopalnych na odnawialne źródła energii. EZŁ niesie również ze sobą rozwój elektromobilności, gospodarki o obiegu zamkniętym, ekologicznego rolnictwa, odbudowę bioróżnorodności oraz wiele innych działań na rzecz zielonej gospodarki.

Jednocześnie Pakiet fit for 55 już uruchomił szereg istotnych zmian w handlu emisjami (EU ETS), który ma objąć nowe sektory gospodarki, takie jak budownictwo czy transport. Oznacza to , że paliwa emitujące CO2, używane zarówno w transporcie, jak i w ogrzewaniu domów będą stopniowo drożały. Ponadto aktualizacja dyrektywy o OZE sprawi, że udział energii odnawialnej w miksie energetycznym UE w 2030 roku najprawdopodobniej wzrośnie z planowanych dotąd 32 proc. do 38-40 proc. Więcej »

Fundusze Europejskie nie przygotowują ludzi na kryzys klimatyczny

5 zasad społecznej transformacjiLudzie nie poradzą sobie z kryzysem klimatycznym, jeżeli w wydatkowaniu funduszy europejskich nie uwzględnimy ważnych kwestii społecznych. A także nie zapewnimy kompleksowej edukacji klimatycznej oraz kluczowego w procesie transformacji kształcenia kadr specjalistów budujących nową zieloną gospodarkę.

Założenia Europejskiego Zielonego Ładu, osiągnięcie neutralności klimatycznej w 2050 r., będą realizowane przez wiele programów europejskich, m.in. przez Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego czy Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko, a także przez programy regionalne. W ciągu najbliższych miesięcy ustalone zostaną ramy wydatków z tych funduszy, których będziemy musieli  trzymać się w kluczowych dla walki z kryzysem klimatycznym latach. W naszym stanowisku piszemy, że poważnym przeoczeniem jest nieuwzględnienie w programach funduszowych  wystarczającego społecznego wsparcia dla ludzi przechodzących przez proces transformacji gospodarczo-społecznej. Podpisało się pod nim 14 organizacji, m.in. Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Polska Zielona Sieć, Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki, Fundacja WWF, Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot, Fundacja Ekologiczna “Zielona Akcja”, Fundacja ClientEarth i Prawnicy dla Ziemi oraz Stowarzyszenie Pacjent Europa. Więcej »

Raport IPCC – Zmiany klimatyczne powszechne, szybkie i nasilające się

Blick vom Aussichtpunkt auf den Braunkohletagebau Garzweiler II, ein Kohlekraftwerk und WindturbinenRaport kreśli apokaliptyczną wizję. Ludzkość znajduje się w przededniu kryzysu, który dotknie nas wszystkich: susze, wojny, masowe migracje spowodowane gwałtownymi zmianami klimatu. To, co brzmi jak scenariusz katastroficznego filmu, w niepełnym wymiarze widoczne było podczas ekstremalnie gorącego początku tego lata. 

Wkład grupy roboczej 1 w raport IPCC opisuję wpływ człowieka na zmiany klimatu. Dotyczy aktualnej analizy naukowej  systemu klimatycznego i zmian klimatycznych, łączy najnowsze osiągnięcia w fizyce i wiele linii dowodów opartych na badaniach paleoklimatu, obserwacji, zrozumienia procesów, globalnych i regionalnych symulacji klimatycznych. Pokazuje jak i dlaczego klimat zmienił się do tej pory, a także daje lepsze zrozumienie wpływu człowieka np. na zdarzenia ekstremalne.  Więcej »

Ocena realizacji zasady partnerstwa w Umowie Partnerstwa i w programach regionalnych – analiza CEE Bankwatch Network

Parlament Europejski1W 11 badanych krajach udział przedstawicieli strony społecznej w programowaniu funduszy europejskich jest nadal niewielki. To sprzeczne z europejską zasadą partnerstwa i może to utrudnić realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu.

Zasada partnerstwa nie jest nowym rozwiązaniem Unii Europejskiej, została wprowadzona w 1988 roku do polityki spójności. Ma umożliwiać przedstawicielom władz lokalnych, przedsiębiorców i społeczeństwa obywatelskiego czynny udział w decydowaniu o tym, w jaki sposób wydatkowane będą wspólnotowe fundusze. Dodatkowo w 2014 roku zasada została wzmocniona przyjęciem Europejskiego Kodeksu Postępowania w zakresie Partnerstwa, który zawierał wytyczne w jaki sposób stronę społeczną włączyć w proces programowania funduszy na każdym jego etapie – od planowania projektów po monitorowanie ich realizacji.

Kodeks Postępowania zobowiązuje kraje członkowskie do:

  • Wyznaczenia Partnerów, z którymi władza centralna będzie współpracować;
  • Włączenia ich w proces programowania wydatków z funduszy już na wczesnym etapie prac;
  • Udostępnienia stosownych dokumentów na tyle wcześnie, by partnerzy mieli odpowiednio dużo czasu na ich analizę i by mogli już na wczesnym etapie procesu odnieść się do proponowanych rozwiązań;
  • Zapewnienia Partnerom wsparcia finansowego i technicznego, niezbędnego do właściwej realizacji ich zadań;
  • Poważnego potraktowania wkładu intelektualnego Partnerów w cały proces. 

W naszym kraju projekt dokumentu Umowy Partnerstwa, przygotowywany dla Unii Europejskiej, jest publicznie dostępny od stycznia 2021 roku. UP była konsultowana w styczniu i w lutym, a jej wysłuchania publiczne odbyły się w kwietniu. Raport z konsultacji został opublikowany 21 czerwca i został omówiony podczas wysłuchań odwróconych 23 czerwca. Wszystko odbyło się więc w transparentny sposób. Powstały też współpracujące z ministerstwami grupa robocza i podkomitet, w którego spotkaniach bierze udział przedstawiciel Polskiej Zielonej Sieci. 

W UP brakuje jednak wyraźnych zapisów o partycypacji społecznej. Nie ma też jasnej deklaracji dotyczącej pełnej partycypacji społecznej w procesie kontrolowania wydatków z funduszy unijnych. Na razie strona społeczna w Polsce sama zaproponowała w maju zasady monitorowania i zarządzania innym programem unijnym Krajowym Planem Odbudowy.

Organizacje dążą m.in. do powołania niezależnego Komitetu Monitorującego KPO, który zajmowałby się:

  • Czuwaniem nad prawidłowym wydatkowaniem środków finansowych.
  • Monitorowaniem realizacji zawartych w KPO reform i inwestycji. 
  • Analizowaniem wpływu realizowanych działań na gospodarkę i jej poszczególne sektory, społeczeństwo oraz rozwój regionalny. 
  • Zapewnieniem komplementarności realizowanych interwencji w ramach innych źródeł finansowania.

CEE Bankwatch Network i Climate Action Network (CAN) Europe przeanalizowały pod kątem zasady partnerstwa zapisy UP i programów operacyjnych 11 krajów członkowskich: Bułgarii, Chorwacji, Czech, Estonii, Niemiec, Litwy, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii i Węgier. Sprawdzały czy projekty dokumentów uwzględniają zapisy Europejskiego Kodeksu Postępowania w zakresie Partnerstwa i czy umożliwiają współpracę organizacjom ekologicznym. Istotne było też to, czy przygotowywane dla Komisji Europejskiej projekty programów funduszowych są analizowane przez poszczególne kraje pod kątem wpływu na środowisko naturalne.

Niestety, jak wynika z tej analizy, nie tylko Polska ma z tym problem. Na przykład w Czechach urzędnicy nie odnieśli się w ogóle do wniosków do UP przesłanych przez stronę społeczną. Znów w Niemczech projekt Umowy nie jest dostępny publicznie. Urzędnicy nie opublikowali uwag, ani nie odnieśli się do nich oficjalnie. Niemniej dokument został po spotkaniach z organizacjami ekologicznymi uzupełniony o zapisy dotyczące adaptacji do skutków kryzysu klimatycznego oraz zagadnienia dotyczące bioróżnorodności i zielonej infrastruktury. CEE Bankwatch Network i Climate Action Network (CAN) Europe podkreśla w swojej analizie, jak istotna jest większa transparentność i partycypacja społeczna w programowaniu projektów unijnych.

Na podstawie materiałów Bankwatch i Climate Action Network (CAN) Europe

FEnIKS tkwi w popiołach. Stanowisko NGOs wobec Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko

NGO KPOFEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko) to największy program w ramach siedmioletniej perspektywy budżetowej całej Unii Europejskiej. Opiewa na kwotę ponad 25 mld euro i jest nawet większy od części grantowej Krajowego Planu Odbudowy. Właśnie zakończyły się konsultacje społeczne w jego sprawie. Przedstawiony na nich projekt jest daleki od doskonałości.

Zdaniem Polskiej Zielonej Sieci, Młodzieżowego Strajku Klimatycznego i Koalicji Ratujmy Rzeki to może być stracona szansa na przeciwdziałanie zmianom klimatu. I to jedna z ostatnich.  Ponieważ raporty naukowe sygnalizują nieustannie pogarszający się stan klimatu, to może być ostatni budżet UE, w którym mamy realną szansę na zahamowanie tych zmianczytamy w stanowisku PZS, MSK i KRR.  Więcej »

Efektywność energetyczna w Krajowych Planach Odbudowy

thermal imaging of a half isolated apartment buildingPolska wpisała w Krajowy Plan Odbudowy (KPO) duże inwestycje w efektywność energetyczną i termomodernizację. Niemal 4 mld euro, które zostaną na to przeznaczone, to największa kwota spośród zaplanowanych przez osiem krajów Europy Środkowo-Wschodniej. To ich dotyczy najnowsza analiza CEE Bankwatch Network. Problem stanowią jednak niskie ambicje, które mogą przyczynić się do zaprzepaszczenia szansy na wielką poprawę stanu budynków. A to one w UE odpowiadają za 40% konsumpcji energii i 26% emisji gazów cieplarnianych.

Aby zrealizować ambitne cele klimatyczne wynikające z Europejskiego Zielonego Ładu (redukcja emisji gazów cieplarnianych o 55% do 2030 i zerowe emisje (netto) do 2050 roku), UE musi zająć się nie tylko spektakularnymi reformami, jak eliminacja paliw kopalnych czy inwestycje w odnawialne źródła energii. Ważne są również mało widoczne działania, takie jak modernizacja systemów grzewczych i głęboka termomodernizacja budynków, pozwalająca zwiększyć ich efektywność energetyczną. To przyczyni się jednocześnie do zwalczania ubóstwa energetycznego i poprawy jakości powietrza. Strategia UE w tym zakresie, tzw. Fala Renowacji (Renovation Wave) zakłada ambitnie podwojenie odsetka modernizowanych co roku budynków (z mniej niż 1% do 2%). Dlatego efektywność energetyczna powinna zajmować istotne miejsce w krajowych planach odbudowy, w których państwa członkowskie UE planują wydatki z funduszu odbudowy po pandemii COVID-19.

Więcej »

Konsultujemy pierwszy projekt programu Fundusze Europejskie dla Śląska 2021-2027

69815D9F-3CE9-4061-AF1E-3BF50F7CCD19Województwo Śląskie jako pierwsze zaprezentowało projekt regionalnego programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, a jego konsultacje przebiegały dwuetapowo.

W etapie pierwszym Urząd Marszałkowski zorganizował w kwietniu serię warsztatów dla różnych grup interesariuszy. Eksperci Polskiej Zielonej Sieci wzięli udział w wydarzeniu skierowanym do organizacji pozarządowych, Sejmiku Młodzieżowego oraz przedstawicieli związków zawodowych. Jego celem było omówienie projektów Regionalnego Planu Sprawiedliwej Transformacji Województwa Śląskiego oraz programu „Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027”.

Następnie, w etapie drugim w maju zaprosiliśmy pracowników Urzędu Marszałkowskiego na cykl spotkań doradczych z udziałem ekspertów. Podczas pierwszego z nich poruszyliśmy tematykę związaną z poprawą efektywności energetycznej, wsparciem dla rozwoju rozproszonej energetyki obywatelskiej opartej o odnawialne źródła energii, a także wdrażaniem rozwiązań dla gospodarki obiegu zamkniętego.  Więcej »

Uwagi MSK i PZS do programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego

AF9A2064-82F1-4B61-9D30-CCD3B6496210Podczas warsztatu, który zorganizowaliśmy dla aktywistów Młodzieżowego Strajku Klimatycznego (7. i 8. lipca 2021 r.),wspólnie pracowaliśmy nad uwagami do projektu programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego na lata 2021-2027 (następca programu Wiedza Edukacja Rozwój – w skrócie POWER). Uwagi przekazaliśmy stronie rządowej 9. lipca.

Celem FERS jest m.in. wzmocnienie systemu ochrony zdrowia i edukacji, kształcenie kadr dla gospodarki, wsparcie realizacji polityki społecznej i zwiększenie wykorzystania innowacji społecznych w usługach publicznych. FERS ma się również przyczynić do rozwoju dialogu społecznego i obywatelskiego.

Razem z Młodzieżowym Strajkiem Klimatycznym apelowaliśmy, by przy projektowaniu rozwiązań w nowym programie, urzędnicy uwzględnili szczególne okoliczności, w jakich przyszło nam żyć. Chodzi o kryzys klimatyczny, a w związku z tym, konieczność sprostania celom redukcji emisji gazów cieplarnianych wyznaczonych przez Unię Europejską. Transformacja energetyczna nie jest jedynie wyzwaniem rynkowym czy technologicznym możliwym do przezwyciężenia przy pomocy inwestycji infrastrukturalnych. Będzie miała ona także realny wymiar społeczny i dotyczyć będzie w zasadzie każdej sfery naszego życia.  Więcej »

Za nami warsztat dla Młodzieżowego Strajku Klimatycznego o Funduszach Europejskich dla klimatu 

C6877B9D-108B-479E-A7E1-F4CE4E2BBB0DDo Warszawy, na warsztat zorganizowany przez Polską Zieloną Sieć w ramach projektu “Fundusze Europejskie dla Klimatu” przyjechali aktywiści Młodzieżowego Strajku Klimatycznego z piętnastu miast Polski. Była to dla nich okazja do pierwszego od początku pandemii COVID-19 spotkania na żywo. Jego celem było zapoznanie młodzieży z architekturą funduszy unijnych oraz możliwością wykorzystania ich w realizacji w Polsce poszczególnych celów sektorowych Europejskiego Zielonego Ładu.

Mówiliśmy o tym, że strategia ochrony klimatu znalazła się w centrum polityki unijnej, a społeczeństwo obywatelskie powinno być partnerem na każdym etapie decydowania o wydatkowaniu środków europejskich. Kwoty, które Polska będzie miała do dyspozycji to: 76 mld euro z Polityki Spójności, czyli z budżetu dla krajów unijnych, oraz ok. 36 mld euro z Krajowego Planu Odbudowy, specjalnego zastrzyku finansowego dla wsparcia gospodarek, które znalazły się w kryzysie w wyniku pandemii COVID-19. Co istotne –  30 proc. środków z Polityki Spójności i 37 proc. środków z KPO musi zostać wydane na ochronę środowiska naturalnego i walkę z kryzysem klimatycznym. Ponadto wszystkie projekty realizowane z funduszy europejskich obowiązywać będzie nowa zasada “do no significant harm” (DNSH) – nie czynienia poważnej szkody w środowisku. Więcej »

Deklaracje EBOR to za mało. Porozumienie Paryskie wymaga więcej.

EBOR

Doniesienia z trwającego właśnie – jubileuszowego – posiedzenia zarządu EBOR mocno rozczarowują. Oficjalnie bank wycofuje się z finansowania paliw kopalnych, ale tak naprawdę zostawia szeroko otwarte drzwi dla finansowania inwestycji w przesył, dystrybucję oraz wykorzystanie ropy i gazu.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) obchodzi właśnie trzydzieste urodziny. To jednak nie czas na otwieranie szampana, lecz na refleksję i na krytyczną analizę swojego zaangażowania w zieloną transformację. Nie brakuje bowiem przykładów tego, że jubilat wspiera szkodliwe dla klimatu i praw człowieka przedsięwzięcia. Pisze o tym CEE Bankwatch Network w swoim nowym raporcie.

Polska Zielona Sieć jest w gronie 63 organizacji pozarządowych z Europy i Azji, które podpisały list otwarty do członków Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Wzywają one bank do odejścia od finansowania projektów, które szkodzą środowisku. Aby włączyć się w walkę ze zmianami klimatu, musi on niezwłocznie wycofać się z wspierania inwestycji zwiększających wykorzystanie paliw kopalnych.

Podczas trwającego właśnie dorocznego posiedzenia, bank powinien przekuć w czyny zapowiedzi swojego prezesa, Odile Renaud-Basso, i wprowadzić nowe procedury. Doniesienia z tego posiedzenia nie są jednak optymistyczne – choć członkowie banku zdecydowali o zmniejszeniu wsparcia dla branży paliw kopalnych, jednak całkowicie zrezygnowano wyłącznie z inwestycji w poszukiwania i wydobycie, pozostawiając zielone światło dla finansowania projektów dotyczących m.in. przesyłu, dystrybucji czy wytwarzania energii. EBOR na naszych oczach marnuje szansę na stanie się liderem wśród światowych banków rozwoju i dowiedzenie, że w 30. rocznicę działalności jest wciąż bankiem wspierającym transformację.

Więcej »

Ruszają “wysłuchania odwrócone” w sprawie KPO

wysłuchania

Organizacje społeczne w trakcie trwających konsultacji społecznych zgłosiły rządowi wiele poważnych uwag do projektu Krajowego Planu Odbudowy. Można o nich przeczytać tutaj tutaj.

Teraz rozpoczynają się tak zwane wysłuchania odwrócone, w trakcie których urzędnicy ministerstw odniosą się do najważniejszych zastrzeżeń. Wysłuchania potrwają do poniedziałku 5 lipca. Każdy dzień poświęcony będzie innemu tematowi, a harmonogram spotkań przedstawia się następująco:

  • Odporność i konkurencyjność gospodarki – 29 czerwca  
  • Efektywność, jakość i dostępność systemu ochrony zdrowia – 30 czerwca     
  • Transformacja cyfrowa – 1 lipca  
  • Zielona energia i zmniejszenie energochłonności – 2 lipca    
  • Zielona, inteligentna mobilność – 5 lipca

Więcej »

Czy KPO pogorszą ochronę środowiska w Europie Środkowo-Wschodniej?

NGO KPOUnia ocenia nasze plany odbudowy, które pełne są propozycji deregulujących proces oceny wpływu inwestycji na środowisko. Czy unijne miliardy mogą nam zaszkodzić?

W Komisji Europejskiej trwa proces oceny Krajowych Planów Odbudowy państw członkowskich, w tym polskiego. Złożenie takiego planu i jego akceptacja przez Komisję Europejską są niezbędne do otrzymania miliardowych środków z instrumentu na rzecz odbudowy i wspierania odporności (RRF). Podczas lektury planów organizacje pozarządowe z całej Europy trafiły na wiele zapisów, które mają na celu zwiększenie liczby inwestycji (np. w hydro infrastrukturę) oraz ich przyspieszenie, co może negatywnie wpłynąć na ochronę zarówno przyrody jak i praw obywatelskich w części krajów UE. Chodzi o unijną zasadę nieobniżania poziomu ochrony środowiska, która jest naszym zdaniem zagrożona. Więcej »

Czy Polska ma za dużo energii z OZE?

codalejRządowe propozycje zmian zasad wspierania energetyki prosumenckiej grożą destabilizacją rynku, obniżeniem jakości oraz bezpieczeństwa produktów i usług.  To piach w tryby jedynego dynamicznie rozwijającego się w Polsce segmentu energetyki odnawialnej.

We środę 23.06 kończą się trzytygodniowe konsultacje społeczne rządowych propozycji zmian w prawie energetycznym i ustawie o odnawialnych źródłach energii. Projekt zakłada, że już za pół roku nowi właściciele domowych instalacji fotowoltaicznych (tj. zarejestrowani od 1 stycznia 2022 roku) byliby zmuszeni kupować energię od operatora praktycznie do dwukrotnie wyższej cenie, niż ta, po jakiej będą mu sprzedawać nadwyżki energii z ich instalacji fotowoltaicznej; nadwyżki oddawane w dziennym szczycie zapotrzebowania, gdy rynkowa cena energii jest najwyższa.

Proponowana zmiana, wbrew zapewnieniom przedstawicieli resortu klimatu i środowiska, znacząco obniżyłaby opłacalność inwestycji w domową instalację fotowoltaiczną i wywołałaby szereg bardzo negatywnych skutków dla energetyki prosumenckiej – najlepiej rozwijającego się sektora energetyki odnawialnej w Polsce, dającego nam pod względem dynamiki czwarte  miejsce w Europie  (Raport IEO 2021). Dlatego organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju energetyki obywatelskiej wydały wspólne stanowisko, które wraz z uwagami szczegółowymi przekazano rządowi w ramach konsultacji społecznych.

Więcej »

Odbyło się wysłuchanie odwrócone dotyczące Umowy Partnerstwa

zdziwkoNiestety strona społeczna nadal nie mogła jeszcze odnieść się do poprawionej wersji dokumentu.

Renata Calak, dyrektorka Departamentu Strategii w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej podsumowała podczas spotkania online proces konsultacji  społecznych, które rozpoczęły się 18 stycznia i trwały do 22 lutego. Wysłuchanie obywatelskie odbyło się 7 kwietnia 2021. Rozmowy dotyczyły sposobu wydatkowania 30 proc. środków z Europejskiego Funduszu Regionalnego i 37 proc. środków z Funduszu Spójności, czyli ponad 18 mld euro, które muszą zostać przeznaczone na działania proklimatyczne. Na poziomie całego nowego budżetu dla Polski jest to 30 proc. środków, czyli o 10 punktów proc. więcej niż w bieżącej perspektywie.

21 czerwca ministerstwo opublikowało raport z konsultacji społecznych. Dyrektorka departamentu stwierdziła, że uwagi do Umowy Partnerstwa dotyczyły w głównej mierze zasady zrównoważonego rozwoju, która powinna być traktowana horyzontalnie i uzupełniać wszystkie działania inwestycyjne. Dotyczyły także przyspieszenia tempa transformacji w kierunku gospodarki neutralnej klimatycznie. Najwięcej uwag do UP (ponad tysiąc) złożyła Polska Zielona Sieć i Młodzieżowy Strajk Klimatyczny i dotyczyły głównie wzmocnienia działań, których celem jest przeciwdziałanie kryzysowi klimatycznemu i ochrona bioróżnorodności. .

Calak zapewniła, że w Umowie Partnerstwa znajdą odzwierciedlenie kwestie dot. edukacji ekologicznej i klimatycznej społeczeństwa, bowiem sama reforma systemu edukacji w zakresie włączenia edukacji klimatycznej jest poza zakresem UP. Uwzględnione zostaną też uwagi dotyczące zwiększenia efektywności energetycznej budynków oraz określenia preferowanych sektorów transportu i rozwijania infrastruktury kolejowej. Na wysłuchaniu odwróconym ministerstwo odniosło się też do innych treści niektórych z postulatów: 

  • Na uwagę o „niezauważeniu w dokumencie rozwoju gospodarczego w oparciu o zasoby przyrodnicze” urzędnicy odpowiedzieli, że „zasada zrównoważonego rozwoju jest jedną z horyzontalnych zasad UP”. 
  • Postulat o „ włączeniu równorzędnym organizacji społecznych w proces tworzenia oraz wdrażania Umowy Partnerstwa” otrzymał odpowiedź ministerstwa, że „udział partnerów społecznych i gospodarczych w przygotowaniu i prowadzeniu polityki rozwoju jest usankcjonowany prawnie”. 
  • Na propozycję „usunięcia z UP inwestycji w wodny transport śródlądowy” urzędnicy odpowiedzieli, że „inwestycje te będą dotyczyć jedynie wybranego rodzaju inwestycji w określonych miejscach – ta kwestia jest przedmiotem dodatkowych ustaleń z Komisją Europejską i zostanie doprecyzowana w ramach programów”.
  • Apel o „wsparcie energetyki rozproszonej” doczekał się odpowiedzi, że „środki polityki spójności będą wspierać dostosowanie infrastruktury energetycznej do odbioru energii z OZE, jak również do jej magazynowania oraz wytwarzania energii w sposób rozproszony”. 

Dyrektor Calak powiedziała też, że uwzględnione zostaną uwagi dotyczące gospodarki wodorowej, co do których organizacje ekologiczne nie wypracowały jednoznacznego stanowiska. Agnieszka Kapciak, zastępczyni dyrektorki Departamentu Strategii w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, dodała również, że dokument trzyma się ram wyznaczanych przez krajowe dokumenty strategiczne. – Europejski Zielony Ład przedstawia cele dla całej Europy, natomiast UP uwzględnia tylko kontekst krajowy, sytuację, w której znajduje się Polska – mówiła Kapciak. Jednocześnie twierdziła, że wszystkie polskie projekty, działania, programy realizowane z polityki spójności muszą być zgodne z europejską zasadą DNSH, „nie wyrządzania poważnej szkody” w środowisku naturalnym. 

Na wysłuchaniu odwróconym do wypowiedzi urzędników odnieśli się organizatorzy cyklu wysłuchań publicznych: Karolina Dreszer-Smalec, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych i Jakub Wygnański, prezes Zarządu Fundacji Stocznia.

Do tej pory jeszcze nie zapoznano nas z projektem Umowy Partnerstwa po zmianach, chociażby w kształcie roboczym. A dopiero w tym ostatecznym kształcie dokumentu będzie można ocenić, co faktycznie się w nim znajduje, jak dokładnie brzmią jego zapisy – mówiła Dreszer-Smalec. Recenzję drugiej wersji dokumentu strona społeczna będzie mogła sformułować w lipcu, kiedy ma się ona pojawić. – Mam nadzieję, że zbudujemy mechanizm, który pozwoli nam nad najważniejszymi kwestiami nadal rozmawiać i pracować razem – dodał Wygnański.

Dreszer Smalec odniosła się do błędów, które nadal obecne są w myśleniu urzędników o kształcie Umowy Partnerstwa:

  • „Chcemy, aby zapisana w dokumentach unijnych Europejska Zasada Partnerstwa była skutecznie wdrożona w naszym kraju. Nadal aż 25 proc. środków (około 7 miliardów euro) będzie dzielone przez negocjacje kontraktów programowych. Niepokoi nas, w jaki sposób społeczeństwo obywatelskie będzie zaangażowane w ten proces?” – pytała.
  • Umowa Partnerstwa nie jest przygotowana na miarę kryzysu klimatycznego, z jakim się mierzymy. Środki z nowej siedmioletniej perspektywy finansowej mają służyć walce z kryzysem klimatycznym i osiągnięciu realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu. 
  • W raporcie o Umowie Partnerstwa można przeczytać, że Europejski Zielony Ład jest kluczową strategią europejską, do której odnosi się Umowa Partnerstwa. Problem cały czas polega na tym, że polskie dokumenty strategiczne, do których odnosi się Umowa, jak Polityka Energetyczna Polski 2040 czy Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu 2030, są nieadekwatne do celów unijnych. 
  • „Niezrozumiałe są też zapisy przedstawionego raportu mówiące o tym, że Umowa Partnerstwa nie może kreować innych celów, niż wynika to ze strategii rozwoju przyjętych przez rząd” – mówiła Dreszer-Smalec. To niezrozumiała argumentacja, bo jako państwo członkowskie mamy obowiązek dostosować się do unijnej polityki klimatycznej. 

Prezeska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych podkreśliła, że jako społeczeństwo mamy prawo do korzyści płynących z zielonej transformacji i że strona społeczna takiej właśnie postawy oczekuje od Umowy Partnerstwa. Równolegle do cyklu wysłuchań publicznych i wysłuchań odwróconych toczą się też negocjacje zapisów tego dokumentu z Komisją Europejską.