Zielone Partnerstwo w Europie Wschodniej

www.wschod.zielonasiec.pl

Rozwój demokracji i budowa społeczeństwa obywatelskiego to kluczowe zadanie dla społeczeństw postkomunistycznych. W latach dziewięćdziesiątych otrzymaliśmy w tym zakresie duże wsparcie z Zachodu. Wciąż jednak jest to trudny i długotrwały proces, choć dla Polski z pewnością łatwiejszy dzięki integracji z Unią Europejską oferującej w tym zakresie wiele praktycznych narzędzi, w tym prawnych i finansowych. Organizacje pozarządowe i samorządy lokalne ze Wschodu to nasi naturalni partnerzy jako najbliżsi sąsiedzi związani z nami wspólnym kręgiem kulturowym, podobnymi obciążeniami historyczno – politycznymi oraz obszarem geograficzno-przyrodniczym.
Na przestrzeni kilku lat, we współpracy z holenderską fundacją Milieukontakt Oost-Europa zorganizowaliśmy kilka wizyt studyjnych do Polski dla organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych z Ukrainy, Białorusi i Rosji, których celem była wymiana doświadczeń zarówno z zakresie konkretnych rozwiązań dotyczących ochrony środowiska jak również współpracy organizacji pozarządowych z samorządami lokalnymi i administracją centralną.
W roku 2007, w ramach programu Pomoc Zagraniczna MSZ wspieraliśmy tworzenie białoruskiej sieci organizacji pozarządowych „Zielone Partnerstwo” oraz rozwijanie kontaktów między konkretnymi organizacjami z Polski i Białorusi, co zaowocowało dalszą współpracą oraz wspólnymi przedsięwzięciami.

Obecnie realizujemy polsko- białoruski projekt finansowany z Komisji Europejskiej oraz Program RITA Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności pod nazwą „Multistakeholder Local Action Strength” – Improvement of local sustainable strategies and local actions development and implementation in three rural communities in Belarus.”

Naszymi partnerami są międzynarodowa organizacja pozarządowa z Mińska «Ecoproject Partnership» oraz gminy: Disna (obwód Witebski), Beloosersk (obwód Brzeski), Ananichy i Dukora (obwód Puchowicki).

Projekt jest zbudowany wokół takich zagadnień jak: co to jest zrównoważony rozwój na terenach wiejskich? Czy wykorzystując potencjał społeczny i walory przyrodniczo – historyczne swojej gminy można odnieść sukces ekonomiczny? Jak podnieść standard życia mieszkańców i zwiększyć potencjał rozwojowy dbając o środowisko? Jak rozbudzić aktywność społeczną i zaangażować ludzi do wspólnej pracy? Czego Białorusini i Polacy mogą się wzajemnie od siebie nauczyć i co mogą zyskać dzięki współpracy i wymianie doświadczeń?

W ramach projektu odbyły się wizyty terenowe w partnerskich gminach, wspólne warsztaty w Mińsku prezentujące metody pracy ze społecznościami lokalnymi Leader+ oraz Open Space. Odbyła się również wizyta studyjna do Polski, gdzie partnerzy białoruscy zapoznali się z doświadczeniami tworzenia i realizacji lokalnej strategii zrównoważonego rozwoju w Dolinie Baryczy na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce. Kolejnym etapem projektu były warsztaty z udziałem społeczności lokalnych w trzech gminach białoruskich przeprowadzonych metodą Open Space, w wyniku których zostały zebrane pomysły na konkretne działania w poszczególnych gminach. Ukoronowaniem współpracy lokalnych społeczności Disny, Ananichy/ Dukory i Beloozerska będzie realizacja trzech lokalnych, pilotażowych projektów na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Rozwijający się na poziomie lokalnym potencjał współpracy polsko – białoruskiej, jak również z innymi partnerami na Wschodzie, jest bardzo duży. Wymaga jednak konkretnego wsparcia finansowego i instytucjonalnego, co staje się jednym z najważniejszych wyzwań na poziomie Polski i Unii Europejskiej.

Rok 2010 stał pod znakiem intensywnej pracy w naszych partnerskich gminach, tj. Disnie, Ananichy/Dukorze i Beloozersk. Poszczególne społeczności lokalne wypracowały pomysły na swoje projekty pilotażowe. Wszystkie wybrały zrównoważoną turystykę jako wiodący kierunek rozwojowy dla swoich obszarów. Dzięki małym grantom z Komisji Europejskiej gminy zrealizowały swoje pomysły. Zostały opracowane szlaki turystyczne i ścieżki edukacyjne nawiązujące do historii, pamiątek przeszłości i walorów przyrodniczych. Powstała mała infrastruktura dla turystów, jak tablice informacyjne, ławki, wiaty, pojemniki na śmieci. Podjęte zostały pierwsze działania informacyjne i promocyjne mające zachęcić potencjalnych turystów i gości do odwiedzin i wypoczynku.
Dotychczasowe działania w gminach Disna, Ananichy/Dukora i Beloozersk zostały dodatkowo wsparte przez program Polska Pomoc 2010 (Ministerstwo Spraw Zagranicznych) w postaci projektu “Rozwój potencjału samorządów lokalnych w zakresie zrównoważonej turystyki w trzech gminach wiejskich na Białorusi”.

Gminy opracowały atrakcyjne foldery informacyjno-promocyjne prezentujące ich historię, walory przyrodnicze, uwarunkowania społeczno-gospodarcze oraz potencjał rozwojowy. Foldery zostały wydane w dwóch wersjach językowych, tj. rosyjskiej i angielskiej.
Kolejnym działaniem mającym na celu jednocześnie aktywizację społeczności lokalnych oraz promocję gmin było stworzenie stron internetowych dla każdej z gmin. Dzięki obecności w Internecie małe gminy otwierają się na świat i pokazują swoje najlepsze atuty.

Poza realizacją konkretnych działań, jak projekty pilotażowe, foldery promocyjne i strony internetowe postawiliśmy również na rozwój umiejętności i działania edukacyjne dla lokalnych społeczności. Przeprowadziliśmy serię szkoleń i warsztatów dla mieszkańców z zakresu przygotowywania projektów oraz zarządzania nimi, obsługi stron internetowych, jak również prowadzenia małego biznesu, co wydaje się jednym z najważniejszych wyzwań dla rozwoju małych gmin na Białorusi.

Bardzo pracowity rok 2010 zakończył się spotkaniami w poszczególnych gminach, na których zostały przedyskutowane dotychczasowe działania oraz możliwości dalszej pracy. W efekcie powstały Lokalne Plany Działania na rok 2011, które staną się bazą i konkretnym drogowskazem do dalszego rozwoju.

Nasze działania na Białorusi to nie tylko pomoc konkretnym gminom, ale również okazja do podzielenia się doświadczeniami z innymi, pokazania udanych przedsięwzięć i sposobów ich realizacji oraz podkreślenia znaczenia współpracy organizacji pozarządowych i samorządowców lokalnych, w zwłaszcza efektów, jakie daje aktywizacja lokalnych społeczności.
Ten cel został zrealizowany dzięki zorganizowanej przez nas w lipcu 2010 w Mińsku, konferencji „Zrównoważony rozwój na terenach wiejskich – doświadczenia Polski i Białorusi”.
Konferencja zgromadziła przedstawicieli różnych środowisk z różnych regionów Białorusi, tj. samorządy lokalne, organizacje pozarządowe, administracja rządowa, instytuty naukowo-badawcze, polscy i białoruscy eksperci, media, przedstawiciel Komisji Europejskiej. W sumie w konferencji wzięło udział 85 osób. Prezentowane były następujące tematy:
- zrównoważony rozwój terenów wiejskich w Republice Białorusi
- zrównoważona turystyka w Polsce
- marketing terytorialny i budowa marki regionu jako narzędzie realizacji strategii lokalnych
- Dolina Baryczy – polskie podejście do zrównoważonego rozwoju regionów
- rozwój i promocja produktu lokalnego
- produkt lokalny w Polsce
- prezentacje projektów pilotażowych zrealizowanych w trzech białoruskich gminach – Disnie, Beloozersku, Ananichi/Dukorze.
Konferencji towarzyszyły stoiska zorganizowane przez poszczególne gminy prezentujące ich produkty lokalne i materiały informacyjne.

Zrealizowany przez nas projekt to udany przykład współpracy polsko-białoruskiej z zaangażowaniem różnych partnerów społecznych, szczególnie organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych.
Projekt, jako dobra praktyka, został zaprezentowany na konferencji dotyczącej Partnerstwa Wschodniego „Go East!” zorganizowanej w październiku 2010 w Warszawie przez Instytut Adama Mickiewicza. W konferencji licznie wzięli udział przedstawiciele organizacji pozarządowych i partnerów społecznych z krajów naszych wschodnich sąsiadów. Mamy nadzieję, że nasz projekt stanie się dla nich inspiracją i zachęci do współpracy.

Kierownik programu: Joanna Furmaga, joanna@zielonasiec.pl

Działania w programie Zielone Partnerstwo w Europie Wschodniej w roku 2010 były wspierane finansowo ze środków Komisji Europejskiej – program EuropeAid oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych – program Polska Pomoc 2010.

 Drukuj