Fundusze na rzecz zrównoważonego rozwoju

ekoprojekty.pl

Ogromna ilość funduszy wspólnotowych dostępna dla Polski jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, także w okresie przedakcesyjnym a także środki oferowane przez Europejski Bank Inwestycyjny czy Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju stawiają nasz kraj przed wieloma wyzwaniami. Pieniądze te bowiem można po prostu wydać albo wydać je mądrze. Wydaje się, że plan wydatkowania tych funduszy powinien być spójny z wizją Polski w perspektywie kilkunastu – kilkudziesięciu lat. Czy będzie to kraj przyjazny swoim obywatelom, zapewniający dobrą jakość życia w dobrej jakości środowisku? Czy rozwój gospodarczy, który do tej Polski wiedzie, jest i będzie zrównoważony?

Celem działań podejmowanych przez Polską Zieloną Sieć (PZS)w ramach Programu Fundusze dla zrównoważonego rozwoju jest zapewnienie wydatkowania środków publicznych w sposób przyjazny środowisku i ludziom. PZS monitoruje finansowanie rozwoju gospodarczego na poziomie województw i kraju. Dbamy o to by zasada zrównoważonego rozwoju nie była tylko pustym hasłem. Domagamy się też zapewnienia transparentności przy podejmowaniu decyzji, w tym w wyborze przedsięwzięć do realizacji oraz w przyznawaniu funduszy na konkretne inwestycje.

Cel, jakim jest doprowadzenie do bardziej efektywnego i przyjaznego środowisku wydatkowania funduszy UE i tych zarządzanych przez międzynarodowe instytucje finansowe (EBI, EBOR), realizowany jest w ramach CEE Bankwatch Network, której PZS jest członkiem. CEE Bankwatch Network jest siecią organizacji pozarządowych z 12 krajów: Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Bułgarii, Ukrainy, Gruzji, Rosji, Estonii, Łotwy, Litwy i Macedonii. Misją Bankwatch jest zapobieganie negatywnym konsekwencjom środowiskowym i społecznym projektów rozwojowych finansowanych przez instytucje międzynarodowe oraz propagowanie rozwiązań alternatywnych i rozwoju społecznego. Główne obszary tematyczne działania Bankwatch, realizowanych głównie przez koordynatorów krajowych, to: energia i klimat, transport, gospodarka odpadami.

Monitorujemy wydatkowanie funduszy unijnych w ramach regionalnych i krajowych programów operacyjnych. Analizujemy kwoty przeznaczane na poszczególne rodzaje projektów, zmiany na listach indykatywnych projektów dużych (ponad 50 mln EUR) oraz implementację mechanizmów związanych z walką z globalnym ociepleniem czy kryzysem gospodarczym. Monitorujemy proces przygotowywania projektów (prawidłowość oceny potrzeb czy wyboru rozwiązań do realizacji w kontekście efektywności i wpływu na środowisko) dofinansowanych ze środków UE, EBI lub EBRD w zakresie gospodarki odpadami i transportu, ale i infrastruktury hydrotechnicznej. Działamy na rzecz powstrzymania projektów szkodliwych dla środowiska, w tym mających negatywny wpływ na obszary sieci Natura 2000. Monitorujemy i bierzemy udział w procesach decyzyjnych dotyczących spalarni (m.in. w Krakowie), infrastruktury transportowej (m.in. Via Baltica, Via Carpatia, droga ekspresowa S3, lotniska regionalne), ale i w procesach dotyczących tworzenia czy rewizji polityk i strategii na poziomie krajowym i unijnym (m.in. rewizja polityki transportowej UE; przyszła wspólnotowa perspektywa budżetowa). Działamy na rzecz podnoszenie świadomości społecznej w ramach kampanii “EIB out of fossil fuels” oraz działalności EBI w krajach Globalnego Południa.

Polska Zielona Sieć prowadzi również aktywności w ramach Programu Fundacji Motta „Partnerstwo dla zrównoważonego rozwoju w Europie Środkowej i Wschodniej” realizowanego przez SF Team – koalicję organizacji pozarządowych z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Łotwy oraz Holandii. Celami Programu są:

• umożliwienie organizacjom pozarządowym działania na rzecz zrównoważonego rozwoju w polityce regionalnej na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym,
• poprawa wdrażania funduszy strukturalnych poprzez analizy, badania, udział społeczny oraz promocję dobrych praktyk,
• zwiększenie zdolności instytucjonalnych organizacji wchodzących w skład sieci SF team i transfer ich do sektora organizacji pozarządowych.

Na poziomie krajowym, w programie biorą udział partnerzy skupieni w Koalicji Polskich Pozarządowych Organizacji Ekologicznych na rzecz Funduszy Unijnych, w której skład obok Polskiej Zielonej Sieci: Instytut Ekonomii Środowiska, Instytut na rzecz Ekorozwoju, Stowarzyszenie Ekologiczne Eko-Unia oraz WWF Polska. Koalicja jest odpowiedzią na potrzebę społecznego monitoringu wykorzystywania środków wspólnotowych w Polsce, w tym i monitoringu zgodności finansowanych projektów z kryteriami zrównoważonego rozwoju. Koalicja wspiera przedstawicieli ekologicznych organizacji pozarządowych w komitetach monitorująch, rozpowszechnia informacje na temat funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności wśród organizacji pozarządowych i innych grup interesu, stara się też wpływać na sposób wydatkowania tych funduszy. PZS odpowiedzialna jest za koordynację działań Koalicji.

Ważnym elementem programu jest promocja dobrych praktyk i projektów służących wdrażaniu zasady zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza realizowanych przez organizacje pozarządowe lub partnerstwa międzysektorowe. Począwszy od roku 2004, czyli akcesji Polski do Unii Europejskiej zrealizowaliśmy kilka ogólnopolskich kampanii promocyjnych docierając do odbiorców poprzez serie wystaw objazdowych, internetową bazę Dobrych Projektów oraz seminaria, warsztaty, publikacje czy punkty doradcze. Kampanie te zostały sfinansowane ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.

W ramach programu utrzymywana i aktualizowana jest strona ekoprojekty.pl, dostarczająca organizacjom pozarządowym i wszystkim zainteresowanym aktualnych informacji dotyczących wdrażania funduszy UE w kontekście zrównoważonego rozwoju (informacje od przedstawicieli organizacji w komitetach monitorujących programy finansowane z funduszy europejskich, aktualności dotyczące naborów wniosków, baza dobrych projektów finansowanych z funduszy strukturalnych).

Kierownik programu: Marta Wiśniewska mwisniewska@bankwatch.org

 Drukuj