Fundusze na rzecz zrównoważonego rozwoju

ekoprojekty.pl

Ogromna ilość funduszy wspólnotowych dostępna dla Polski jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, także w okresie przedakcesyjnym a także środki oferowane przez Europejski Bank Inwestycyjny czy Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju stawiają nasz kraj przed wieloma wyzwaniami. Pieniądze te bowiem można po prostu wydać albo wydać je mądrze. Wydaje się, że plan wydatkowania tych funduszy powinien być spójny z wizją Polski w perspektywie kilkunastu – kilkudziesięciu lat. Czy będzie to kraj przyjazny swoim obywatelom, zapewniający dobrą jakość życia w dobrej jakości środowisku? Czy rozwój gospodarczy, który do tej Polski wiedzie, jest i będzie zrównoważony?

Celem działań podejmowanych przez Polską Zieloną Sieć (PZS)w ramach Programu Fundusze dla zrównoważonego rozwoju jest zapewnienie wydatkowania środków publicznych w sposób przyjazny środowisku i ludziom. PZS monitoruje finansowanie rozwoju gospodarczego na poziomie województw i kraju. Dbamy o to by zasada zrównoważonego rozwoju nie była tylko pustym hasłem. Domagamy się też zapewnienia transparentności przy podejmowaniu decyzji, w tym w wyborze przedsięwzięć do realizacji oraz w przyznawaniu funduszy na konkretne inwestycje.

Cel, jakim jest doprowadzenie do bardziej efektywnego i przyjaznego środowisku wydatkowania funduszy UE i tych zarządzanych przez międzynarodowe instytucje finansowe (EBI, EBOR), realizowany jest w ramach CEE Bankwatch Network, której PZS jest członkiem. CEE Bankwatch Network jest siecią organizacji pozarządowych z 12 krajów: Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Bułgarii, Ukrainy, Gruzji, Rosji, Estonii, Łotwy, Litwy i Macedonii. Misją Bankwatch jest zapobieganie negatywnym konsekwencjom środowiskowym i społecznym projektów rozwojowych finansowanych przez instytucje międzynarodowe oraz propagowanie rozwiązań alternatywnych i rozwoju społecznego. Główne obszary tematyczne działania Bankwatch, realizowanych głównie przez koordynatorów krajowych, to: energia i klimat, transport, gospodarka odpadami.

Monitorujemy wydatkowanie funduszy unijnych w ramach regionalnych i krajowych programów operacyjnych. Analizujemy kwoty przeznaczane na poszczególne rodzaje projektów, zmiany na listach indykatywnych projektów dużych (ponad 50 mln EUR) oraz implementację mechanizmów związanych z walką z globalnym ociepleniem czy kryzysem gospodarczym. Monitorujemy proces przygotowywania projektów (prawidłowość oceny potrzeb czy wyboru rozwiązań do realizacji w kontekście efektywności i wpływu na środowisko) dofinansowanych ze środków UE, EBI lub EBRD w zakresie gospodarki odpadami i transportu, ale i infrastruktury hydrotechnicznej. Działamy na rzecz powstrzymania projektów szkodliwych dla środowiska, w tym mających negatywny wpływ na obszary sieci Natura 2000. Monitorujemy i bierzemy udział w procesach decyzyjnych dotyczących spalarni (m.in. w Krakowie), infrastruktury transportowej (m.in. Via Baltica, Via Carpatia, droga ekspresowa S3, lotniska regionalne), ale i w procesach dotyczących tworzenia czy rewizji polityk i strategii na poziomie krajowym i unijnym (m.in. rewizja polityki transportowej UE; przyszła wspólnotowa perspektywa budżetowa). Działamy na rzecz podnoszenie świadomości społecznej w ramach kampanii “EIB out of fossil fuels” oraz działalności EBI w krajach Globalnego Południa.

Polska Zielona Sieć prowadzi również aktywności w ramach Programu Fundacji Motta „Partnerstwo dla zrównoważonego rozwoju w Europie Środkowej i Wschodniej” realizowanego przez SF Team – koalicję organizacji pozarządowych z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Łotwy oraz Holandii. Celami Programu są:

• umożliwienie organizacjom pozarządowym działania na rzecz zrównoważonego rozwoju w polityce regionalnej na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym,
• poprawa wdrażania funduszy strukturalnych poprzez analizy, badania, udział społeczny oraz promocję dobrych praktyk,
• zwiększenie zdolności instytucjonalnych organizacji wchodzących w skład sieci SF team i transfer ich do sektora organizacji pozarządowych.

Na poziomie krajowym, w programie biorą udział partnerzy skupieni w Koalicji Polskich Pozarządowych Organizacji Ekologicznych na rzecz Funduszy Unijnych, w której skład obok Polskiej Zielonej Sieci: Instytut Ekonomii Środowiska, Instytut na rzecz Ekorozwoju, Stowarzyszenie Ekologiczne Eko-Unia oraz WWF Polska. Koalicja jest odpowiedzią na potrzebę społecznego monitoringu wykorzystywania środków wspólnotowych w Polsce, w tym i monitoringu zgodności finansowanych projektów z kryteriami zrównoważonego rozwoju. Koalicja wspiera przedstawicieli ekologicznych organizacji pozarządowych w komitetach monitorująch, rozpowszechnia informacje na temat funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności wśród organizacji pozarządowych i innych grup interesu, stara się też wpływać na sposób wydatkowania tych funduszy. PZS odpowiedzialna jest za koordynację działań Koalicji.

Ważnym elementem programu jest promocja dobrych praktyk i projektów służących wdrażaniu zasady zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza realizowanych przez organizacje pozarządowe lub partnerstwa międzysektorowe. Począwszy od roku 2004, czyli akcesji Polski do Unii Europejskiej zrealizowaliśmy kilka ogólnopolskich kampanii promocyjnych docierając do odbiorców poprzez serie wystaw objazdowych, internetową bazę Dobrych Projektów oraz seminaria, warsztaty, publikacje czy punkty doradcze. Kampanie te zostały sfinansowane ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.

W ramach programu utrzymywana i aktualizowana jest strona ekoprojekty.pl, dostarczająca organizacjom pozarządowym i wszystkim zainteresowanym aktualnych informacji dotyczących wdrażania funduszy UE w kontekście zrównoważonego rozwoju (informacje od przedstawicieli organizacji w komitetach monitorujących programy finansowane z funduszy europejskich, aktualności dotyczące naborów wniosków, baza dobrych projektów finansowanych z funduszy strukturalnych).

Najważniejsze działania podejmowane w ramach programu w 2010:
Wkład w przygotowanie stanowiska koalicji NGO działających na poziomie UE nt. przyszłości budżetu UE po roku 2013

Organizacja debaty – „okrągłego stołu” nt. przyszłości polityki spójności UE po roku 2013 w kontekście problemów związanych z ochroną klimatu

Udział w projekcie „Cohesion Policy and Sustainable Development”, w ramach którego przygotowywane zostaną rekomendacje dla Komisji Europejskiej dotyczące lepszego uwzględnienia zasad zrównoważonego rozwoju w programowaniu i wydatkowaniu funduszy UE po roku 2013; koordynacja przygotowania studiów przypadku dotyczących wykorzystania funduszy UE w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Monitorowanie stanu przygotowania projektów indywidualnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, w szczególności planowanych spalarni odpadów komularnych; doradztwo dla innych organizacji i grup mieszkańców w zakresie procesu oceny oddziaływania na środowisko

Koordynacja Koalicji Polskich POE Na Rzecz Funduszy Unijnych: organizacja spotkań, administracja listy dyskusyjnej; odnowienie strony internetowej ekoprojekty.pl i przygotowanie nowych treści

Współpraca z Ogólnopolską Federacją Organizacji Pozarządowych; wystąpienie w ramach Kongresu Praw Obywtelskich

Udział w spotkaniu międzynarodowej sieci SFTeam

Przygotowanie stanowiska ws. potencjalnych zmian i przesunięć alokacji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Udział w pracach Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny w województwie mazowieckim oraz Komitetu Konsultacyjnego ds. Projektów Transnarodowych i Międzyregionalnych przy Ministerstwie Rozwoju Regionalnego; udział w pracach Krajowej Komisji ds. Ocen Oddziaływania na Środowisko; udział w spotkaniu inaugurującym krajową sieć ENEA (European Network of Environmental Authorities) w Polsce

Analiza zakresu Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko dla Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2010-2015, udział w spotkaniu na ten temat z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad

Analiza raportów OOŚ i udział w procedurach środowiskowych dotyczących fragmentów dróg związanych z korytarzem Via Baltica w województwie podlaskim; kontakty z właściwymi instytucjami; współpraca z mediami

Analiza raportów OOŚ i udział w procedurach środowiskowych dotyczących planowanych lotnisk regionalnych w województwie mazowieckim i podlaskim; kontakty z właściwymi instytucjami; współpraca z mediami

Korespondencja i spotkania z polskimi posłami do Parlamentu Europejskiego nt. działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego poza Unią Europejską

Przeprowadzenie wywiadów z szerokim gronem instytucji i organizacji oraz przygotowanie materiału dotyczącego optymalnych instrumentów finansowania energetyki opartej na źródłach odnawialnych oraz efektywności energetycznej w Polsce; udział w „okrągłym stole” stanowiącym podsumowanie wyników tych prac w Brukseli

Kierownik programu: Przemysław Kalinka, przemek@bankwatch.org

Działania w programie Fundusze dla Zrównoważonego Rozwoju w roku 2010 były wspierane finansowo ze środków CEE Bankwatch Network oraz C.S. Mott Foundation

 Drukuj