Co dalej z planem energetyczno-klimatycznym Polski?

Rekomendacje - cover2Zbliża się termin przedstawienia przez Polskę ostatecznej wersji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu. Mimo, że w chwili obecnej to najważniejszy dokument z punktu widzenia brukselskich rozmów o pieniądzach na transformację energetyczną, do tej pory nasz rząd nie przedstawił propozycji ulepszenia go i uwzględnienia w nim zaleceń Komisji Europejskiej. Polska Zielona Sieć oraz Instytut na rzecz Ekorozwoju opracowały zestaw działań, które mogą być odpowiedzią na zalecenia Komisji i apelują do nowego rządu o odpowiedzialne podejście do prac nad planem, w tym również szerokie i w pełni transparentne konsultacje społeczne.

Zaledwie do końca grudnia Polska ma czas na przedstawienie Komisji Europejskiej zaktualizowanej, ostatecznej wersji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu (KPEIK). Wersja ta powinna uwzględniać zalecenia przekazane Polsce przez Komisję Europejską, dotyczące między innymi wpisania do planu bardziej ambitnych celów i rozwiązań w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych w sektorach budownictwa, transportu i rolnictwa. Liczne zastrzeżenia do pierwszego projektu KPEiK zgłaszała też strona społeczna, w tym Polska Zielona Sieć. Do dziś jednak, choć w nowym rządzie powołano do życia Ministerstwo Klimatu, nie upubliczniono wyników konsultacji przeprowadzonych ponad 9 miesięcy temu.

Od czerwca, kiedy Komisja przedstawiła swoje uwagi do projektu Polski, niewiele się w tej sprawie wydarzyło. Podczas gdy inne państwa UE poprawiały swoje plany i szeroko konsultowały wprowadzane do nich zmiany, tak jak wymagają tego unijne regulacje, polskie Ministerstwo Energii ograniczyło się do oświadczenia, ustami byłego już ministra Tchórzewskiego, że polski KPEIK jest wystarczająco ambitny i nie ma planu, by wprowadzać do niego poważne zmiany.

To podejście powinno się zmienić wraz ze zmianą rządu. KPEIK jest najważniejszym dokumentem planistycznym w obszarze energetyki i klimatu, między innymi dlatego, że to z jego zapisami ma być powiązane planowanie wydatków na te dwa obszary w ramach przyszłego budżetu UE. Polska chciałaby w trwających negocjacjach budżetowych uzyskać od Unii więcej pieniędzy na transformację energetyczną, co będzie bardzo bardzo trudne, jeśli na stole w Brukseli położymy mało ambitny plan, przewidujący znikomą redukcję emisji gazów cieplarnianych, a do tego wiele działań jawnie sprzecznych z politykami UE i zaleceniami Komisji, takich jak utrzymanie dominującej roli węgla w miksie energetycznym oraz zwiększanie wykorzystania w gazu, biomasy leśnej czy energetycznego spalania odpadów – mówi Joanna Furmaga, prezes Polskiej Zielonej Sieci.  Dlatego apelujemy do nowo powołanego rządu o bardziej odpowiedzialne podejście do prac nad tym dokumentem podkreśla.

PU3Niski poziom ambicji i przestarzałe pomysły w KEPIK dotyczące energetyki to nie jedyny problem z tym dokumentem. Polski KPEIK jest również mało ambitny i mało konkretny, jeśli chodzi o sektory pozaenergetyczne, tj. transport, budownictwo i rolnictwo. Tymczasem działania w tych obszarach są niemniej ważne niż w sektorze energetyki.

Budynki w Polsce, w większości ocieplone słabo lub wcale, odpowiadają za największą część łącznego zużycia energii pierwotnej, dlatego pilne podjęcie ambitnych działań służących poprawie ich efektywności energetycznej i zmianie źródeł energii, przede wszystkim cieplnej, na zeroemisyjne, jest niezbędne dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych z tego sektora. Tu rozwiązania techniczne są znane, ale wdrożenie ich w odpowiedniej skali ciągle pozostaje problemem, czego jaskrawą ilustracją jest fatalnie przygotowany i wdrażany program termomodernizacji domów jednorodzinnych “Czyste Powietrze”.

9

Sektor transportu jest głównym sprawcą wzrostu poziomu emisji w Polsce w ostatnich latach: mimo rosnącego zainteresowania samochodami elektrycznymi ciągle przybywa również osobowych i ciężarowych pojazdów napędzanych silnikami spalinowymi. Widać zatem, że poza promowaniem pojazdów elektrycznych konieczne są inne rozwiązania, przede wszystkim zmiana całego modelu mobilności i przesunięcie znacznej części przewozów z transportu drogowego na transport szynowy oraz z transportu indywidualnego na zbiorowy.

Nie możemy jechać dokładnie tą samą drogą, co kraje Europy Zachodniej, bo dojedziemy w to samo miejsce co oni, tylko 20-30 lat później – rosnące emisje, korki, zanieczyszczone powietrze i hałas – zaznacza Wojciech Szymalski z Instytutu na Rzecz Ekorozwoju.  Musimy lepiej korzystać z naszej sieci transportowej i wpuścić na nią więcej ekologicznych pociągów i autobusów, zamiast starych, wysokoemisyjnych samochodów.

Sektor rolnictwa jest z kolei niezwykle istotny nie tylko ze względu na pochodzące z niego emisje, ale także na rolę, jaką ma do odegrania w adaptacji do zmian klimatu, w tym zwłaszcza w ochronie bioróżnorodności i przeciwdziałaniu skutkom suszy. Ogromnym wyzwaniem w tym obszarze jest odwrócenie obecnego trendu, polegającego na intensyfikacji produkcji rolnej kosztem przyrody i stworzenie dobrych warunków dla małych ekologicznych gospodarstw funkcjonujących z poszanowaniem wymogów ochrony ekosystemów i zasobów przyrodniczych, w tym zwłaszcza wód.

2

Zaplanowanie odpowiednio ambitnych działań w tych trzech obszarach będzie wymagać więcej pracy, niż podniesienie poziomu ambicji w energetyce, gdzie kierunek działania jest jasny, a rozwiązania znane i szeroko omówione. Polska Zielona Sieć i Instytut na rzecz Ekorozwoju, które reprezentują Polskę w międzynarodowym projekcie PlanUp, opracowały zestaw zaleceń dotyczących działań, które Polska mogłaby włączyć do ostatecznej wersji KPEIK, podnosząc poziom ambicji tego dokumentu i wypełniając rekomendacje Komisji Europejskiej. Zostały one omówione podczas międzynarodowego seminarium poświęconego podnoszeniu ambicji klimatycznych w sektorach budownictwa, transportu i rolnictwa, który odbył się w Warszawie w dniach 20-21 listopada.

Projekt PlanUp śledzi rozwój krajowych planów w zakresie energii i klimatu (NECP/KPEiK), w pięciu państwach członkowskich UE: w Hiszpanii, Włoszech, Polsce, Rumunii i na Węgrzech. Projekt promuje dobre praktyki w sektorze transportu, rolnictwa i budownictwa, narzędzia do modelowania ilościowego oraz wspiera dialog na temat kształtowania polityki niskoemisyjnej między władzami lokalnymi, regionalnymi i krajowymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i środowiskiem akademickim.


Drukuj Drukuj