Dotowanie paliw kopalnych zabija unijne ambicje klimatyczne

Brown coal power plant emission.

Pomimo przyjęcia długofalowych zobowiązań do zakończenia dotowania paliw kopalnych, żadne z państw członkowskich UE nie złożyło kompleksowego sprawozdania dotyczącego swoich dotacji na paliwa kopalne ani planów ich wycofania. Pięć krajów UE planuje wręcz wprowadzenie nowych form wsparcia dla paliw kopalnych do 2030 r., ujawnia analiza projektów krajowych planów energetycznych i klimatycznych 28 państw członkowskich.

W nowym raporcie “Dotowanie paliw kopalnych w projektach krajowych planów energetyczno-klimatycznych UE: niedociągnięcia i ostateczne wezwanie do działania” eksperci z Overseas Development Institute (ODI), Friends of the Earth (FoE) Netherlands i Climate Action Network (CAN) Europe przeanalizowali projekty krajowych planów energetycznych i klimatycznych (KPEiK / NECP) wszystkich państw członkowskich UE. Zasady tworzenia KPEiK/NECP wyraźnie określają konieczność sprawozdawania istniejących dotacji dla paliw kopalnych oraz planów ich wycofania.

Autorzy raportu wskazują, że niektóre plany w ogóle nie wspominają o dotacjach dla paliw kopalnych, pomimo wcześniejszych analiz wskazujących, że wszystkie rządy UE nieustająco zapewniają wsparcie dla ropy, gazu lub węgla. Tymczasem analizy cen energii, kosztów i dotacji oraz ich wpływu na przemysł i gospodarstwa domowe zlecone przez Komisję Europejską pokazują, że wszystkie państwa członkowskie UE w pewnym stopniu subsydiują wykorzystanie i/lub produkcję paliw kopalnych. Dotacje na paliwa kopalne udzielane przez rządy UE oszacowano na 55 miliardów euro rocznie (EC, Trinomics, 2019).

W raporcie stwierdzono, że sześć państw członkowskich – Bułgaria, Dania, Francja, Węgry, Holandia i Zjednoczone Królestwo – twierdzi, że w ich krajach nie istnieją żadne dopłaty do paliw kopalnych. Dzieje się tak pomimo wcześniejszego stwierdzenia przez Komisję Europejską, że wszystkie kraje UE udzielają takiego wsparcia, a Wielka Brytania zapewnia rocznie 12 miliardów euro poprzez same ulgi podatkowe i transfery budżetowe, więcej niż jakikolwiek inny kraj UE.

Jednocześnie, podczas gdy KPEiK ujawniają, że większość państw członkowskich nie planuje wycofywać istniejących dotacji, Wielka Brytania, Niemcy, Grecja, Polska i Słowenia planują wręcz wprowadzenie nowych form wsparcia dla paliw kopalnych, wbrew rosnącej świadomości kryzysu klimatycznego i pomimo zobowiązania się dziesięć lat temu do zaprzestania takich działań. Grecki plan zawiera wprowadzenie dotacji mającej na celu zastąpienie kotłów na olej napędowy kotłami opalanymi gazem, a Polska zamierza wspierać podziemne magazynowanie gazu i wykorzystanie skroplonego gazu ziemnego do transportu. Dodatkowo, polski Minister Energii Krzysztof Tchórzewski otwarcie zapowiada rozwijanie polskiej, coraz bardziej nierentownej branży górniczej („To będzie jedna z ważniejszych gałęzi gospodarki przez najbliższe dekady”, Forum Ekonomiczne w Krynicy, 04.09.2019).

TTpl2

W raporcie wzywa się wszystkie państwa członkowskie do sporządzenia pełnego wykazu istniejących mechanizmów subsydiowania paliw kopalnych na podstawie wspólnej definicji oraz do przedstawienia kompleksowych planów ich wycofania w wersjach ostatecznych NECP/KPEiK, przygotowywanych do końca tego roku, zgodnie z wymogami prawodawstwa europejskiego dotyczącego ram energetycznych i klimatycznych do 2030r.

Autorka wiodąca raportu, Laurie van der Burg, badaczka klimatu i energii w FoE Netherlands, powiedziała: W ramach G20 rządy UE zobowiązały się w 2009r. do zakończenia subsydiowania paliw kopalnych. Dziesięć lat później, gdy świat znajduje się w kryzysie klimatycznym, rządy UE nadal przeznaczają ogromne sumy pieniędzy podatników na paliwa kopalne, jedną z najważniejszych przyczyn zmian klimatu.

Jeśli rządy krajów unijnych poważnie podchodzą do działań na rzecz klimatu, muszą przejść od słów do czynów i przekształcić swoje wieloletnie zobowiązania do zniesienia dopłat do paliw kopalnych w konkretne plany działania. Bez tego, Unii Europejskiej nie uda się wypełnić swojej roli w walce o wyhamowanie zmian klimatu – podkreśla Joanna Furmaga, prezes Polskiej Zielonej Sieci. Wycofanie dotacji uwolni zasoby, które można będzie wydać lepiej – na budowę zrównoważonej przyszłości, dodaje.

Współautor raportu Ipek Gencsu, pracownik naukowy ODI, powiedział: Kryzys klimatyczny jest dzisiaj widoczny bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Europa cierpi z powodu niespotykanych fal upałów w ostatnich miesiącach, które doprowadziły do śmierci wielu osób. Rządy europejskie co prawda deklarują chęć działania, ale dalsze przekazywanie miliardów euro na paliwa kopalne działa dokładnie odwrotnie, umacniając na kolejne lata brudne, przestarzałe systemy energetyczne i zwiększając ryzyko zmian klimatu.

Współautor raportu, Markus Trilling, koordynator ds. polityki finansowej i subsydiów w CAN Europe, powiedział: Wielokrotnie kraje UE deklarowały zamiar wycofania dotacji na paliwa kopalne. Krajowe plany energetyczne i klimatyczne są okazją do zaplanowania tego procesu i przekierowywania inwestycji w kierunku energii odnawialnej i oszczędności energii. Do końca roku państwa członkowskie muszą odrobić pracę domową. Biorąc pod uwagę rosnącą lukę między celami Porozumienia Paryskiego a działaniami rządów, stajemy w obliczu nadciągającej katastrofy klimatycznej. Dlatego rządy muszą skoncentrować swoje inwestycje na następną dekadę na przejściu na czystą energię. Położenie kresu dopłatom do paliw kopalnych uwolni niezbędne zasoby, aby Europa mogła jak najszybciej osiągnąć zerową emisję netto ”.

Pełna treść raportu [PDF, ang.]:

“Fossil fuel subsidies in draft EU National Energy and Climate Plans: Shortcomings and final call for action”


Drukuj Drukuj