(Nie)sprawiedliwa transformacja – debata o przyszłości Śląska

Kopalnia1Czy zmiana modelu energetyki musi oznaczać podział na wygranych i przegranych? Czy odchodzenie od węgla jest dla Śląska zagrożeniem, koniecznością czy szansą? Jak sprawić by transformacja energetyczna była sprawiedliwa? W czwartek 22 marca w Katowicach PZS i BoMiasto organizują debatę o tym, jaki powinien być kształt zmian i kto będzie o tym decydował.

Niezależnie od politycznych deklaracji, węgiel odgrywa coraz mniejszą rolę w gospodarce Śląska i energetyce kraju. Ze względu na parametry jakościowe polskiego surowca stale rośnie w polskim przemyśle udział węgla importowanego, głównie z Rosji a ostatnio nawet z ogarniętego wojną Donbasu. Od roku 2000 liczba górników węgla kamiennego spadła o połowę i wynosi dziś ok. 80 tys. osób. Zmiany zachodzą, ale nadal brakuje szerokiej debaty o ich pożądanym kierunku, skutkach zamierzonych i ubocznych oraz celu, do jakiego mają doprowadzić. Cennych przykładów nie brakuje – doświadczenia innych krajów pokazują, że niezbędnym warunkiem udanej transformacji jest zaangażowanie w dialog na temat jej kształtu i kierunku wszystkich osób i środowisk, których ona dotyczy.

Pojęcie sprawiedliwej transformacji (ang. Just Transition) ma rodowód związkowy. Powstało w Stanach Zjednoczonych, kiedy tamtejsi związkowcy zdali sobie sprawę, że dni węgla są policzone. Zamiast hamować zmiany, postanowili uzyskać wpływ na ich kształt. Górnicy domagali się skutecznej ochrony praw pracowniczych w procesie transformacji, inwestycji w nowe sektory gospodarki i miejsca pracy oraz usługi społeczne. Chodziło o to, by wycofywanie się z węgla zostało starannie zaplanowane i przeprowadzone w taki sposób, by nikt nie ucierpiał  – podkreśla Izabela Zygmunt z Polskiej Zielonej Sieci.  Kluczowym warunkiem w procesie planowania zmian było udzielenie głosu wszystkim stronom, których owe zmiany miały dotknąć – dodaje.

W Polsce debata o zmianach na Śląsku i systemie energetycznym kraju zdaje się być zdominowana przez stanowisko rządu, zgodnie z którym węgiel powinien pozostać podstawowym paliwem energetyki. Jako zasób strategiczny podlegałby on, a wraz z nim przyszłość regionów górniczych, przede wszystkim kontroli władz centralnych. Czy to stanowisko jest spójne z interesem Śląska jako regionu? Na jak długo jeszcze starczy nam węgla i co zrobimy, kiedy się skończy? Czy dalsze wydobywanie węgla leży w interesie lokalnych społeczności w miejscach, gdzie miałyby powstać nowe kopalnie? I wreszcie – czy da się pogodzić węglową energetykę z koniecznością zapewnienia mieszkańcom Śląska czystego powietrza do oddychania i terenów wolnych od szkód górniczych?

Transformacja energetyczna Śląska i Katowic dzieje się na naszych oczach. Czas najwyższy, aby już teraz, mieszkańcy Katowic i Śląska porozmawiali z decydentami o tym, jak proces transformacji energetycznej przeprowadzić sprawiedliwie. Aby uniknąć społecznych napięć i powielania błędów z przeszłości – mówi Patryk Białas ze Stowarzyszenia BoMiasto.

Na te wszystkie pytania postarają się odpowiedzieć uczestnicy pierwszej debaty na temat sprawiedliwej transformacji na Śląsku, organizowanej w najbliższy czwartek w ramach cyklu #Katowice2050.  W debacie wezmą udział: wicemarszałek woj. śląskiego Michał Gramatyka, prezydent Wodzisławia Śląskiego Mieczysław Kieca, Izabela Zygmunt z Polskiej Zielonej Sieci, Paweł Smoleń z Forum Energii i Aleksander Szpor z Instytutu Badań Strukturalnych. Liczymy na udział przedstawicieli samorządów, górników i organizacji związkowych i wszystkich, których los Śląska leży na sercu.

Debata, organizowana przez Stowarzyszenie BoMiasto we współpracy z Polską Zieloną Siecią, rozpoczyna się o godz. 18:00 w klubokawiarni KATO, w sercu Katowic przy ul. Mariackiej 13. Wstęp oczywiście wolny.


Drukuj Drukuj